Nebius tekent als eerste klant van de Rotterdamse AI-fabriek: dit betekent het miljardenplan van VOLT voor Nederland

Op de Maasvlakte bij Rotterdam moet een van de grootste AI-datacenters van Europa verrijzen. Het Nederlandse bedrijf VOLT meldt dat AI-cloudbedrijf Nebius zich als eerste grote afnemer heeft gemeld voor de geplande gigafabriek. Daarmee komt een project van naar verluidt zeven miljard euro weer een stap dichterbij, al zijn vergunningen en financiering nog lang niet rond. Tijd om de plannen rustig uit elkaar te trekken.

Wat is een AI-fabriek precies?

Een AI-fabriek produceert geen fysieke goederen. Het is een gespecialiseerd datacenter waarin tienduizenden tot honderdduizenden grafische processors, oftewel GPU's, met elkaar samenwerken. Deze chips voeren enorme hoeveelheden berekeningen tegelijk uit en zijn daardoor bij uitstek geschikt voor het trainen en draaien van complexe AI-modellen.

Waar een normaal datacenter vooral data opslaat en websites draait, is een AI-fabriek volledig geoptimaliseerd voor zware rekenkracht. Denk aan het trainen van taalmodellen of simulaties voor de farmaceutische industrie. De Europese Commissie wil de komende jaren meerdere van dit soort fabrieken ontwikkelen, elk met minimaal 100.000 geavanceerde AI-processors. VOLT sprak eerder over ongeveer 250.000 GPU's voor Rotterdam, waarmee de Maasvlakte een van de belangrijkste rekenknooppunten van het continent zou worden.

Nebius: de eerste klant op papier

Nebius is een AI-cloudbedrijf met het hoofdkantoor in Amsterdam. Volgens VOLT heeft het een overeenkomst getekend voor een substantieel deel van de toekomstige rekenkracht op de Maasvlakte, die het langdurig zou afnemen voor zijn eigen clouddiensten.

Een nuance is op zijn plaats: het eerste klantenschap is vooralsnog alleen door VOLT zelf gemeld en kon in openbare bronnen nog niet onafhankelijk worden bevestigd. Naam, contractwaarde en afgenomen capaciteit zijn niet openbaar gemaakt.

Volgens VOLT-topman Han de Groot is de deal cruciaal: een project van deze omvang heeft vaste afnemers nodig voordat investeerders en energiepartners zich eraan verbinden. Zonder klanten geen miljarden, zo simpel ligt dat.

Zeven miljard euro: waar gaat het geld heen?

De bedragen die VOLT noemt zijn duizelingwekkend. Voor de eerste fase alleen al gaat het om een investering van naar verluidt zeven miljard euro: ongeveer 2,5 miljard voor de gebouwen en 4,5 miljard voor de AI-chipinfrastructuur. De chips zijn dus verreweg het duurste onderdeel van het project.

In de eerste bouwfase zouden twee gebouwen moeten verrijzen, elk met een IT-capaciteit van 100 megawatt. De volledige fabriek telt uiteindelijk zes gebouwen, met een ontwerpambitie tot 800 megawatt. Ook hier is nuance belangrijk: dat is een doelstelling, geen operationele capaciteit die al beschikbaar is.

Wind van zee en warmte voor de wijk

De locatie in de Rotterdamse haven is niet toevallig gekozen. AI-datacenters verbruiken enorme hoeveelheden elektriciteit voor processors en koeling, en de Maasvlakte ligt gunstig bij de infrastructuur voor de Noordzee-windparken.

Het plan is om zoveel mogelijk windenergie van de Noordzee te gebruiken en de vrijkomende restwarmte nuttig in te zetten, bijvoorbeeld voor stadsverwarming. Daarmee hopen de initiatiefnemers de extra belasting van het Nederlandse elektriciteitsnet te beperken.

Toch blijft de stroomvoorziening een belangrijk aandachtspunt. In de Rotterdamse haven kampen bedrijven nu al met beperkingen op het elektriciteitsnet, en het Havenbedrijf benadrukt dat nieuwe grootschalige datacenters zorgvuldig moeten worden beoordeeld op energieverbruik, ruimtebeslag en toegevoegde waarde. Niet elk datacenter is welkom, alleen projecten die echt iets toevoegen aan de haven.

VOLT noemt Eneco als energiepartner voor het project. Daarnaast werkt VOLT met Dell Technologies en NorthC Datacenters aan een Nederlandse AI-cloud vanuit Amsterdam, die als opmaat dient naar het veel grotere complex in Rotterdam.

Europa wil minder afhankelijk worden

Achter het project schuilt ook een strategisch belang. Europese bedrijven, universiteiten en overheden maken voor AI-rekenkracht veelvuldig gebruik van Amerikaanse cloudplatforms. Met eigen infrastructuur willen de initiatiefnemers een Europees alternatief bieden, zodat gevoelige data en strategische technologie niet per se over de Atlantische Oceaan hoeven.

Dat past in een bredere Europese beweging richting meerdere AI-gigafabrieken. Nederland probeert met het Rotterdamse project een plek aan die tafel te veroveren, en ook in de Rotterdamse gemeenteraad leeft het onderwerp via een motie Actieplan AI.

De vraag is natuurlijk of een Nederlands project met een in Amsterdam gevestigde cloudpartij als eerste klant echt onafhankelijkheid oplevert. Waarschijnlijk is het allebei: een slimme zakelijke constructie en een stap richting meer Europese regie. Elk stukje eigen infrastructuur vergroot immers de onderhandelingspositie van Europa.

Wat levert het Nederland op?

Als de fabriek er daadwerkelijk komt, zijn de economische effecten aanzienlijk. De bouw van zes hypermoderne datacenters betekent jarenlang werk voor bouwbedrijven, installateurs en technici. Belangrijker is het ecosysteem eromheen: universiteiten, startups en het Nederlandse bedrijfsleven krijgen toegang tot betaalbare, lokale AI-rekenkracht, met alle voordelen voor privacy en snelheid van dien.

Daarnaast zet het project Nederland op de kaart als serieuze AI-locatie, wat in de concurrentiestrijd om techtalent en investeringen telt.

Wat moet er nog gebeuren?

Voorlopig blijft het bij plannen. VOLT moet nog vergunningen verkrijgen en afspraken maken over energie, netaansluiting, financiering en ruimtelijke inpassing, terwijl het bedrijf hoopt in 2028 met de bouw te beginnen. Dat is een ambitie, geen garantie.

Ook de financiering is een open vraag. Zeven miljard euro voor alleen de eerste fase is een bedrag dat private investeerders niet zomaar ophoesten zonder harde klantcontracten. De overeenkomst met Nebius is in dat licht een eerste puzzelstukje, maar er zullen er meer moeten volgen voordat de schop de grond in kan.

De komende twee jaar worden dus bepalend. Komen de vergunningen rond, tekenen er meer grote klanten en lukt de stroomaansluiting in een haven waar het net nu al kraakt? Pas als die vragen met ja worden beantwoord, verandert de AI-fabriek op de Maasvlakte van een plan in een bouwput.

Frequently Asked Questions

Wat is het verschil tussen een AI-fabriek en een gewoon datacenter?

Een gewoon datacenter slaat vooral data op en draait websites en bedrijfssoftware. Een AI-fabriek is volledig geoptimaliseerd voor zware berekeningen met duizenden GPU's die parallel samenwerken, nodig voor het trainen en gebruiken van AI-modellen. Dat vraagt veel meer rekenkracht en koeling dan standaard datacenterwerk.

Wanneer gaat de bouw van de AI-fabriek in Rotterdam van start?

VOLT hoopt in 2028 met de bouw te beginnen, maar dat is een ambitie en geen harde toezegging. Eerst moeten vergunningen rond zijn en afspraken gemaakt over energie, netaansluiting en financiering. Zonder die randvoorwaarden gaat er geen schop de grond in.

Waarom is Nebius als eerste klant zo belangrijk voor het project?

Voor een investering van naar verluidt zeven miljard euro willen investeerders zekerheid dat er straks voldoende vraag naar de rekenkracht is. Een grote afnemer die zich voor langere tijd vastlegt, verlaagt het risico en maakt financiering en energiepartners makkelijker aan te trekken. Wel is het klantenschap vooralsnog alleen door VOLT zelf gemeld en in openbare bronnen nog niet onafhankelijk bevestigd.