Zo controleer je of je wachtwoord is gelekt in Nederland

Elke week komen er nieuwe datalekken bij, en vaak merk je er zelf niets van. Je wachtwoord kan al maanden rondgaan in criminele kringen terwijl je gewoon inlogt alsof er niets aan de hand is. Gelukkig kun je gratis controleren of je gegevens zijn gelekt. In deze gids lees je hoe je dat doet en wat je moet doen als je gegevens in een lek voorkomen.

Stap 1: Controleer je e-mailadres op Have I Been Pwned

Have I Been Pwned is de bekendste internationale dienst om datalekken te controleren. De site verzamelt gegevens uit bekende lekken en laat je zien of jouw e-mailadres daarin voorkomt.

Ga naar haveibeenpwned.com en vul je e-mailadres in het zoekvak in. Klik daarna op de knop om te zoeken. Binnen een paar seconden zie je het resultaat. Staat er dat je adres niet voorkomt in een bekend lek, dan is dat goed nieuws. Het betekent wel alleen dat je adres niet in de lekken zit die deze dienst kent, niet dat je nergens bent gelekt.

Verschijnt er een melding dat je adres wel voorkomt in een of meer lekken, dan zie je ook om welke lekken het gaat en wanneer die plaatsvonden. Schrik niet meteen: veel lekken zijn oud en bevatten gegevens van diensten die je misschien allang niet meer gebruikt. Neem de lijst wel serieus en werk hem punt voor punt af.

Herhaal de controle voor elk e-mailadres dat je gebruikt, ook voor oude adressen die nog aan accounts hangen.

Stap 2: Gebruik Check je Hack voor Nederlandse lekken

Check je Hack is de Nederlandse variant, opgezet om slachtoffers van datalekken in Nederland te waarschuwen. De dienst wordt onder meer gevoed met gegevens die de politie veiligstelt bij internationale acties tegen cybercriminaliteit.

Ga naar checkjehack.nl en vul je e-mailadres in. Je krijgt dan te zien of jouw gegevens voorkomen in de lekken die bij deze dienst bekend zijn. De uitleg is in het Nederlands, wat het makkelijker maakt om te begrijpen wat er precies is gebeurd en wat je moet doen.

Gebruik beide diensten: Have I Been Pwned kent meer internationale lekken, Check je Hack richt zich op Nederlandse situaties.

Stap 3: Controleer je opgeslagen wachtwoorden op je telefoon

Naast deze websites kun je ook de ingebouwde controles van je telefoon gebruiken. Zowel Apple als Google waarschuwen je als een van je opgeslagen wachtwoorden voorkomt in een bekend lek.

Op een iPhone ga je naar Instellingen en tik je op Wachtwoorden. Je telefoon kan je daar laten zien welke wachtwoorden zijn gelekt of hergebruikt. Tik op een melding om te zien om welk account het gaat en verander het wachtwoord direct.

Op een Androidtelefoon open je de instellingen van je Google-account en ga je naar Beveiliging. Daar vind je de Wachtwoordcheck, die je opgeslagen wachtwoorden vergelijkt met bekende lekken. Je ziet meteen welke accounts aandacht nodig hebben.

Deze controles gelden alleen voor wachtwoorden die je op je telefoon hebt opgeslagen.

Stap 4: Verander een gelekt wachtwoord meteen

Komt een van je accounts voor in een lek, verander het wachtwoord dan direct. Wacht niet tot morgen en stel het niet uit tot je er tijd voor hebt. Gelekt wachtwoorden worden vaak binnen korte tijd automatisch uitgeprobeerd op allerlei diensten.

Kies een lang en onvoorspelbaar wachtwoord dat je nergens anders gebruikt, bijvoorbeeld een zin van vier willekeurige woorden met een paar cijfers ertussen.

Gebruik je hetzelfde wachtwoord ook bij andere diensten, verander het daar dan ook. Criminelen proberen een gelekt wachtwoord namelijk vrijwel altijd bij andere populaire diensten uit. Juist dat hergebruik maakt een lek zo gevaarlijk.

Stap 5: Zet tweefactorauthenticatie aan

Tweefactorauthenticatie, vaak afgekort als 2FA, is een extra slot op je account. Naast je wachtwoord heb je dan een code nodig, bijvoorbeeld uit een authenticator-app of per sms. Zelfs als iemand je wachtwoord kent, komt hij zonder die code niet binnen.

Zet 2FA in elk geval aan voor je e-mail, je bank en je sociale media. Bij de meeste diensten vind je de optie onder Instellingen en dan Beveiliging of Privacy. Een authenticator-app zoals Google Authenticator of Microsoft Authenticator is veiliger dan een code per sms.

Bewaar de herstelcodes die je krijgt op een veilige plek, bijvoorbeeld op papier. Raak je je telefoon kwijt, dan heb je die codes nodig om weer in je account te komen.

Stap 6: Gebruik een wachtwoordmanager

Als je voor elk account een ander wachtwoord moet hebben, kun je die onmogelijk allemaal onthouden. Een wachtwoordmanager lost dat op. De app bewaart al je wachtwoorden veilig achter een hoofdwachtwoord en kan sterke wachtwoorden voor je bedenken.

Zowel iPhone als Android hebben een ingebouwde wachtwoordmanager. Op een iPhone zit die in de app Wachtwoorden, op Android in je Google-account. Je kunt ook een aparte app gebruiken als je meer mogelijkheden wilt, zoals het delen van wachtwoorden binnen je gezin.

Het enige wachtwoord dat je dan nog moet onthouden, is het hoofdwachtwoord van de manager zelf. Kies dat zorgvuldig en deel het met niemand.

Zo voorkom je een volgend lek

Een datalek bij een bedrijf kun je zelf niet voorkomen, maar je kunt de schade wel beperken. Controleer je e-mailadres een paar keer per jaar op Have I Been Pwned en Check je Hack. Verander wachtwoorden die in een lek voorkomen meteen en gebruik nergens hetzelfde wachtwoord twee keer.

Wees voorzichtig met waar je je e-mailadres achterlaat. Gebruik voor nieuwsbrieven en eenmalige aanmeldingen een tweede adres, zodat de schade beperkt blijft als dat adres ooit lekt.

Veelgestelde vragen

Is Have I Been Pwned veilig om te gebruiken?

Ja, de dienst is betrouwbaar en wordt veel gebruikt door beveiligingsexperts. Je vult alleen je e-mailadres in om te controleren of het in een bekend lek voorkomt. De site vraagt nooit om je wachtwoord en je hoeft geen account aan te maken voor een simpele controle.

Wat is Check je Hack?

Check je Hack is een Nederlandse dienst waarmee je kunt nagaan of je gegevens voorkomen in datalekken. De dienst wordt onder meer gevoed met gegevens die de politie veiligstelt bij acties tegen cybercriminaliteit. De uitleg is in het Nederlands en gericht op de Nederlandse situatie.

Mijn wachtwoord is gelekt, maar ik gebruik het nergens meer. Moet ik toch iets doen?

Controleer of het account nog bestaat en of er nog persoonlijke gegevens aan hangen. Kun je inloggen, verander het wachtwoord dan toch of verwijder het account helemaal. Oude accounts met een gelekt wachtwoord blijven een risico zolang ze bestaan, ook als je ze zelf niet meer gebruikt.