DPG Media test Nederlandse AI-eindredacteur GPT-NL, terwijl De Groene Amsterdammer AI juist verbiedt

DPG Media gaat testen of een Nederlands taalmodel journalisten kan helpen op de redactie. Samen met TNO onderzoekt het mediabedrijf of GPT-NL nieuwskoppen kan bedenken en als digitale eindredacteur kan meekijken tijdens het schrijven en redigeren. Opvallend genoeg kiest De Groene Amsterdammer op hetzelfde moment precies de tegenovergestelde richting: dat weekblad publiceerde een streng AI-protocol waarin schrijvers geen AI mogen gebruiken bij het maken of bewerken van artikelen.

De twee keuzes laten zien hoe verdeeld Nederlandse nieuwsmedia zijn over kunstmatige intelligentie. De ene redactie ziet AI als een hulpmiddel dat journalisten tijd bespaart, de andere ziet AI als een bedreiging voor de eigen schrijfstijl en de geloofwaardigheid. De proef van DPG en TNO loopt tot eind januari 2027 en moet antwoord geven op de vraag of een Nederlands model goed genoeg is voor redactiewerk.

Wat testen DPG en TNO precies?

De haalbaarheidsstudie richt zich op twee concrete toepassingen van GPT-NL. De eerste toepassing is het bedenken van nieuwskoppen. Een goede kop is kort, klopt met de inhoud en past bij de toon van het medium, en dat blijkt in de praktijk een lastige opgave voor een taalmodel. In de eerste fase van de studie staat dit onderdeel centraal. Redacteuren van twee DPG-titels beoordelen aan het einde van deze fase of de koppen die het model voorstelt bruikbaar zijn.

De tweede toepassing gaat een stap verder. GPT-NL moet fungeren als een digitale eindredacteur die tijdens het schrijven en redigeren meekijkt. Het model moet veelvoorkomende stijlproblemen herkennen en suggesties doen die passen bij het specifieke medium. Dat is een bewuste keuze, want een artikel voor de Volkskrant volgt andere taalafspraken en redactionele keuzes dan een bericht voor een Vlaamse nieuwstitel. Het model moet dus niet alleen Nederlands begrijpen, maar ook leren omgaan met de verschillen tussen redacties.

Volgens TNO laten de eerste tests zien dat een bruikbaar model niet vanzelf ontstaat. Het model moet worden getraind en bijgestuurd op basis van wat redacteuren in de praktijk nodig hebben. Journalisten houden in de proef de eindverantwoordelijkheid: zij beslissen of ze een suggestie van het systeem overnemen of niet. Het gaat om een haalbaarheidsstudie, geen invoering bij alle DPG-redacties. De studie begon in de zomer van 2026 en loopt tot eind januari 2027.

GPT-NL: een taalmodel van Nederlandse bodem

GPT-NL is een Nederlands taalmodel dat wordt ontwikkeld door TNO, onderzoekssamenwerking SURF en het Nederlands Forensisch Instituut. Het model is getraind met Nederlandse en Vlaamse data en moet een veilig en betrouwbaar alternatief bieden voor grote buitenlandse AI-systemen. Dat past bij een bredere beweging in Nederland en Europa om minder afhankelijk te worden van een handvol buitenlandse technologiebedrijven.

DPG Media droeg zelf ook bij aan het project. Via branchevereniging NDP Nieuwsmedia stelde het bedrijf trainingsdata beschikbaar. In totaal openden meer dan dertig landelijke en regionale nieuwsmedia hun archieven voor het trainen van het model. Jona Zuiver, AI Business Partner voor de nieuwsmedia en magazines van DPG Media in Nederland en België, is betrokken bij de verkenning op de redacties.

De keuze voor een Nederlands model is geen toeval. Buitenlandse modellen zijn vooral getraind op Engelstalige teksten en kennen de Nederlandse taal, cultuur en journalistieke conventies minder goed. Een model dat is gebouwd op Nederlandse data kan in theorie beter omgaan met de nuances van een Nederlandse krant. Of dat in de praktijk ook zo werkt, moet de proef nu uitwijzen.

De Groene kiest de tegenovergestelde route

Terwijl DPG Media de mogelijkheden van AI verkent, trekt De Groene Amsterdammer een duidelijke grens. Het opinieweekblad publiceerde op 9 november een AI-protocol waarin de eigen menselijke schrijfstijl centraal staat. Schrijvers mogen geen AI gebruiken bij het maken of bewerken van journalistieke artikelen. De redactie kiest er bewust voor om de menselijke stem van het blad te beschermen.

Het contrast met DPG Media kon bijna niet groter zijn. De ene organisatie test hoe AI het redactiewerk kan ondersteunen, de andere verbiedt AI in het journalistieke werk. Beide standpunten zijn verdedigbaar en beide zeggen iets over de onzekerheid in de sector. Niemand weet nog precies waar AI het journalistenwerk versterkt en waar het de kwaliteit juist ondermijnt.

Die onzekerheid speelt breder dan alleen op redacties. Het kabinet presenteerde op 6 november de kabinetsvisie Kiezen voor AI voor iedereen, waarin het Nederland minder afhankelijk wil maken van buitenlandse technologiebedrijven. Sinds 2 augustus 2026 gelden bovendien nieuwe transparantieregels uit de Europese AI-verordening: AI-gegenereerde of gemanipuleerde content moet technisch herkenbaar zijn. Voor nieuwsmedia betekent dit dat lezers moeten kunnen zien wanneer AI een rol heeft gespeeld bij een artikel.

Wat betekent dit voor lezers?

Voor lezers verandert er op korte termijn weinig. De proef van DPG en TNO is een test op beperkte schaal en de journalist blijft verantwoordelijk voor wat er wordt gepubliceerd. Toch is de uitkomst van de studie belangrijk. Als GPT-NL goed genoeg blijkt voor koppen en redactiewerk, kunnen meer Nederlandse media het model gaan gebruiken. Dat zou betekenen dat AI een vaste plek krijgt in het dagelijkse redactiewerk, zonder dat lezers dat direct merken.

Tegelijk laat het protocol van De Groene Amsterdammer zien dat er ook een publiek is dat juist waarde hecht aan volledig menselijk geschreven journalistiek. Sommige lezers willen weten dat een artikel door een mens is geschreven en geredigeerd. Die vraag om transparantie wordt alleen maar luider naarmate AI vaker wordt ingezet. Media die AI gebruiken, zullen moeten uitleggen waar en hoe ze dat doen.

De komende maanden moet blijken of het Nederlandse taalmodel voldoende kwaliteit kan leveren voor redactietaken. De redacteuren die de resultaten beoordelen, kijken niet alleen naar de techniek, maar ook naar de vraag of het model de toon en de normen van hun titel respecteert. Als de proef slaagt, is dat een belangrijke stap voor Nederlandse AI in de journalistiek. Als de proef tegenvalt, is dat ook een antwoord: dan is de techniek nog niet klaar voor de redactievloer.

Veelgestelde vragen

Wat is GPT-NL?

GPT-NL is een Nederlands taalmodel dat wordt ontwikkeld door TNO, SURF en het Nederlands Forensisch Instituut. Het is getraind met Nederlandse en Vlaamse data en moet een veilig alternatief bieden voor buitenlandse AI-systemen.

Wat test DPG Media met GPT-NL?

DPG Media test twee toepassingen: het bedenken van nieuwskoppen en een digitale eindredacteur die meekijkt tijdens het schrijven en redigeren. De haalbaarheidsstudie met TNO loopt tot eind januari 2027 en journalisten houden de eindverantwoordelijkheid.

Waarom verbiedt De Groene Amsterdammer AI?

De Groene Amsterdammer publiceerde op 9 november een AI-protocol waarin de menselijke schrijfstijl centraal staat. Schrijvers mogen geen AI gebruiken bij het maken of bewerken van artikelen, omdat de redactie de eigen stem van het blad wil beschermen.