Zo controleer je of een app veilig is voordat je hem installeert op iPhone en Android

De meeste apps zijn veilig, maar af en toe duikt er een app op die dat niet is: regelrechte malware, of een kopie van een bekende app die je gegevens wil verzamelen. Een korte controle voordat je op installeren tikt, kost je nog geen minuut en voorkomt een hoop ellende. Deze gids laat zien waar je op moet letten, op iPhone en Android.

Begin bij de bron: alleen de officiele winkel

De eerste controle is de plek waar je de app vandaan haalt: op Android de Play Store, op de iPhone de App Store. Apps in die winkels worden gecontroleerd, al glipt er af en toe toch een slechte app doorheen. Buiten die winkels is er geen enkele controle. Een apk-bestand van een willekeurige website, een app via een link in een bericht of een bestand dat iemand je doorstuurt: dat zijn de routes waarlangs onveilige apps je telefoon bereiken.

Op Android staat de installatie van apps uit onbekende bronnen in de meeste recente versies standaard uit. Laat dat zo. Als een website of een bericht je vraagt om die instelling aan te zetten, is dat op zichzelf al een waarschuwing. Hetzelfde geldt voor apps die een betaalde dienst gratis beloven: dat is bijna altijd te mooi om waar te zijn.

Controleer de ontwikkelaar en de recensies

Tik in de winkel op de naam van de ontwikkelaar en kijk wat er nog meer van die ontwikkelaar te vinden is. Een echte bank of een bekend merk heeft een herkenbare naam en vaak meerdere apps. Zie je een naam met spelfouten of een ontwikkelaar met maar een enkele app, wees dan extra voorzichtig. Zoek bij twijfel de officiele website van de dienst op en volg de link naar de appwinkel vanaf die website.

Lees daarna de recensies, maar lees ze slim. Let vooral op de recente recensies van een of twee sterren. Daarin melden mensen vaak problemen: een app die ineens geld afschrijft, die veel reclame toont of die zich anders gedraagt dan beloofd. Kijk ook naar het aantal downloads: een populaire app met miljoenen downloads is minder verdacht dan een app met honderd downloads die zich voordoet als een bekende dienst.

Controleer ook de datum van de laatste update. Een app die al jaren niet is bijgewerkt, kan lekken bevatten die nooit zijn opgelost. Bij een app die toegang vraagt tot je contacten of je fotos is een recente update een goed teken.

Lees de machtigingen voordat je op installeren tikt

Voordat je een app installeert, zie je in de Play Store en de App Store welke gegevens en functies de app wil gebruiken. Vraag jezelf bij elke machtiging af of die logisch is. Een zaklamp-app die toegang wil tot je contacten of een spelletje dat je microfoon nodig heeft: dat klopt niet. Een navigatie-app die je locatie wil gebruiken of een camera-app die toegang tot je fotos vraagt: dat past wel bij wat de app doet.

Op Android pas je machtigingen na de installatie per app aan onder Instellingen en dan Apps. Tik op de app en dan op Machtigingen. Geef alleen wat de app echt nodig heeft en kies waar mogelijk voor toegang alleen tijdens gebruik in plaats van altijd. Op de iPhone doe je hetzelfde onder Instellingen en dan de app zelf, of onder Privacy en beveiliging.

Laat Play Protect zijn werk doen

Op Android zit Google Play Protect ingebouwd. Die functie scant apps die je installeert en apps die al op je telefoon staan, en waarschuwt je bij verdachte software. Controleer of Play Protect aan staat: open de Play Store, tik op je profielicoon en dan op Play Protect. Laat de functie aan staan en negeer een waarschuwing niet. Als Play Protect een app als schadelijk markeert, verwijder hem dan direct.

Op de iPhone is er geen aparte functie met deze naam, maar de App Store controleert apps vooraf en iOS beperkt wat apps kunnen doen. Installeer geen profielen van onbekende bronnen: een pop-up die je vraagt om een profiel te installeren om een app te kunnen gebruiken, is een teken dat je moet stoppen.

Pas op met apk-bestanden en links in berichten

De gevaarlijkste apps komen zelden uit de officiele winkel. Een link in een sms of een WhatsApp-bericht, een advertentie voor een app die niet in de winkel staat, een apk-bestand dat je moet downloaden om een video te kunnen bekijken: dit zijn bekende trucs. Onderzoekers waarschuwen regelmatig voor apps die zich zo verspreiden, zoals recent nog bij het GhostMap-lek, waarbij een speciaal gemaakte app een Android-telefoon in een crashlus zette zonder dat de app ook maar een toestemming vroeg.

Krijg je een link naar een app via een bericht, open hem dan niet direct. Zoek de naam van de app zelf op in de Play Store of de App Store. Bestaat hij daar niet, installeer hem dan ook niet. Betaal nooit voor een app via een link in een bericht: gebruik altijd de betaalmethode van de winkel zelf.

Na de installatie: blijf opletten

Ook na de installatie kun je nog controleren of een app zich netjes gedraagt. Let op signalen als een batterij die ineens veel sneller leegloopt, een telefoon die warm wordt terwijl je hem niet gebruikt of veel dataverbruik op de achtergrond. Dat zijn geen bewijzen, maar wel redenen om de app te controleren.

Op Android zie je onder Instellingen en dan Batterij welke apps de meeste stroom gebruiken. Tik op een app die je niet vertrouwt en controleer het dataverbruik. Op de iPhone vind je hetzelfde overzicht onder Instellingen en dan Batterij. Verwijder een app die zich vreemd gedraagt meteen: je kunt hem later altijd opnieuw installeren.

Veelgestelde vragen

Is een app met veel downloads automatisch veilig?

Nee, maar de kans is wel groter: populaire apps worden door veel mensen gebruikt en misstanden vallen sneller op. Toch zijn er gevallen bekend van populaire apps die later alsnog onveilig bleken. Blijf dus ook bij bekende apps de machtigingen controleren.

Wat is het verschil tussen een apk-bestand en een app uit de Play Store?

Een apk-bestand is het installatiebestand van een Android-app. Apps uit de Play Store worden als apk geleverd, maar dan via de winkel en na controle door Google. Een apk die je zelf downloadt, slaat die controle over.

Kan een app op mijn iPhone ook onveilig zijn?

Ja, maar de kans is kleiner dan op Android, omdat Apple apps vooraf controleert en de toegang tot het systeem strenger beperkt. Let toch op apps die om onlogische machtigingen vragen, op nepversies van bekende apps en op profielen die je moet installeren.