Zo maak je een sterk wachtwoord aan dat je ook echt kunt onthouden

De meeste mensen weten dat een sterk wachtwoord belangrijk is. Toch gebruiken velen nog steeds dezelfde combinatie voor meerdere accounts, of een wachtwoord dat makkelijk te raden is. Dat is riskant: als één website wordt gehackt, liggen al je andere accounts open. Gelukkig kun je met een paar eenvoudige regels wachtwoorden maken die sterk zijn en die je toch kunt onthouden.

Stap 1: kies lengte boven ingewikkeldheid

Een lang wachtwoord is veel sterker dan een kort wachtwoord met ingewikkelde tekens. Een wachtwoord van twaalf tekens of meer is een goed uitgangspunt; hoe langer, hoe beter.

Neem bijvoorbeeld een zin die alleen voor jou betekenis heeft, zoals een regel uit een liedje of een herinnering aan een vakantie. Zo’n wachtwoordzin is lang, makkelijk te onthouden en voor een computer vrijwel niet te raden. Voeg eventueel een getal of een leesteken toe om het nog sterker te maken.

Vermijd wachtwoorden die voor de hand liggen: je geboortedatum, de naam van je huisdier, je favoriete voetbalclub of een simpel rijtje zoals 123456. Aanvallers proberen dit soort combinaties als eerste.

Stap 2: gebruik voor elk account een ander wachtwoord

Dit is misschien wel de belangrijkste regel. Als je overal hetzelfde wachtwoord gebruikt, is één datalek genoeg om al je accounts te openen. Hackers proberen gestolen wachtwoorden namelijk automatisch uit op andere websites.

Dat klinkt als veel werk, maar je hoeft niet twintig verschillende wachtwoorden uit je hoofd te leren. De oplossing staat in stap 4: een wachtwoordmanager. Die onthoudt alles voor je, zodat jij alleen nog één hoofdwachtwoord hoeft te kennen.

Begin met je belangrijkste accounts: je e-mail, je bank en je accounts bij de overheid, zoals DigiD. Die verdienen als eerste een uniek, sterk wachtwoord.

Stap 3: maak een wachtwoordzin die je kunt onthouden

Een goede methode is de wachtwoordzin. Kies vier willekeurige woorden die samen een beeld vormen dat jij kunt onthouden, maar dat voor een ander geen betekenis heeft. Bijvoorbeeld: fiets, regen, koffie en brug.

Voeg er een hoofdletter en een cijfer aan toe en je hebt een wachtwoord dat lang is en toch te onthouden valt. Herhaal de zin een paar keer hardop of typ hem een paar dagen achter elkaar in. Na een week zit hij in je vingers.

Let op: gebruik geen zinnen die je ook op sociale media hebt gedeeld of die iedereen over je weet. Een wachtwoordzin werkt alleen als hij voor anderen onvoorspelbaar is.

Stap 4: gebruik een wachtwoordmanager

Een wachtwoordmanager is een app die al je wachtwoorden veilig opslaat achter één hoofdwachtwoord. Je hoeft dan alleen dat ene wachtwoord te onthouden. De manager kan ook sterke, willekeurige wachtwoorden voor je maken.

Op je iPhone zit er een ingebouwde optie in de Instellingen, onder Wachtwoorden. Op Android vind je een vergelijkbare functie in je Google-account. Er zijn ook losse apps die op meerdere apparaten werken en je wachtwoorden synchroniseren.

Kies een hoofdwachtwoord dat lang en uniek is, en zet waar mogelijk tweefactorauthenticatie aan voor je wachtwoordmanager. Zo is zelfs je kluis met wachtwoorden extra beschermd.

Stap 5: zet tweefactorauthenticatie aan waar het kan

Een sterk wachtwoord is een goede basis, maar tweefactorauthenticatie maakt je account veel veiliger. Daarbij heb je naast je wachtwoord een tweede bewijs nodig, meestal een code op je telefoon.

Zet dit in elk geval aan voor je e-mail, je bank, je sociale media en je accounts bij de overheid. Een authenticator-app is daarbij veiliger dan een code per sms, omdat een sms kan worden onderschept.

Bewaar de herstelcodes die je bij het instellen krijgt op een veilige plek, bijvoorbeeld op papier in een afgesloten kast. Zo kun je altijd weer bij je account als je je telefoon kwijtraakt.

Stap 6: verander je wachtwoord na een datalek

Soms hoor je in het nieuws dat er bij een bedrijf gegevens zijn gestolen. Controleer dan of jouw account erbij zit. Websites zoals Have I Been Pwned laten je zien of je e-mailadres voorkomt in bekende datalekken.

Komt je e-mailadres voor in een lek, verander dan meteen het wachtwoord van dat account. Gebruik je hetzelfde wachtwoord ook ergens anders, verander het daar dan ook. Dit is precies de situatie waarin unieke wachtwoorden per account je redden.

Het is niet nodig om je wachtwoorden om de zoveel maanden te veranderen als er niets aan de hand is. Dat advies is verouderd. Verander ze als er een reden voor is: een lek, een verdachte login of een apparaat dat je bent kwijtgeraakt.

Stap 7: herken phishing en nepwebsites

Zelfs het sterkste wachtwoord helpt niet als je het zelf aan een oplichter geeft. Phishingberichten doen zich voor als je bank, een pakketdienst of een bekende webwinkel en vragen je om in te loggen via een link.

Klik nooit op een link in een onverwacht bericht om in te loggen. Ga altijd zelf naar de website of de app en log daar in. Controleer het adres in de adresbalk en let op spelfouten of vreemde domeinnamen.

Krijg je een bericht dat je moet opschieten of dat je account wordt geblokkeerd? Dat is een klassiek teken van phishing. Echte bedrijven zetten je zelden zo onder druk.

Veelgemaakte fouten om te vermijden

Een veelgemaakte fout is om wachtwoorden op een briefje onder je toetsenbord te bewaren of in een onbeveiligd bestand op je computer. Wie toegang heeft tot je huis of je computer, heeft dan meteen toegang tot alles.

Ook het delen van wachtwoorden met familie of collega’s is riskant. Moet iemand toch tijdelijk toegang hebben tot een account, verander het wachtwoord dan direct daarna.

Tot slot: gebruik nooit je werkwachtwoord voor privéaccounts, of andersom. Houd die werelden strikt gescheiden, zodat een lek in de ene wereld de andere niet raakt.

Frequently Asked Questions

Hoe lang moet een sterk wachtwoord zijn?

Minimaal twaalf tekens, maar langer is beter. Een wachtwoordzin van vier willekeurige woorden is meestal sterker dan een kort wachtwoord met veel speciale tekens.

Moet ik mijn wachtwoorden regelmatig veranderen?

Nee, dat is niet meer nodig als er niets aan de hand is. Verander je wachtwoord wel direct na een datalek, een verdachte login of als je een apparaat bent kwijtgeraakt.

Is een wachtwoordmanager wel veilig?

Ja, in de meeste gevallen is een wachtwoordmanager veiliger dan wachtwoorden onthouden of hergebruiken. Kies een betrouwbare manager, gebruik een sterk hoofdwachtwoord en zet tweefactorauthenticatie aan.