Verzekeraars betrappen recordaantal fraudeurs: AI-vervalste schadefoto’s duiken voor het eerst op in Nederland

Nederlandse verzekeraars hebben in 2025 bijna tienduizend fraudegevallen vastgesteld, meer dan in de drie jaar daarvoor. Het Verbond van Verzekeraars meldt 9.979 gevallen, ongeveer tien procent meer dan in 2024. Opvallend is dat fraudeurs nu voor het eerst kunstmatige intelligentie gebruiken om schadebewijs te vervalsen. Een vlek op een vloerkleed die er nooit was, een motorschade die met een paar klikken ruim duizend euro hoger uitvalt: de techniek maakt het makkelijker dan ooit, maar verzekeraars kijken ook steeds scherper mee.

Een recordjaar voor verzekeringsfraude

De cijfers komen van het Centrum Bestrijding Verzekeringscriminaliteit, het fraudecentrum van het Verbond van Verzekeraars. In 2025 stelden verzekeraars 9.979 gevallen van verzekeringsfraude vast, tegen 9.070 een jaar eerder. Door fraude aan te pakken bespaarden verzekeraars in 2025 zo'n 95 miljoen euro.

De cijfers gaan over fraude bij het afsluiten van een verzekering en bij het indienen van schadeclaims, voor schadeverzekeringen en levensverzekeringen. Fraude met zorgverzekeringen zit er niet in. Het Verbond wijst erop dat fraude niet alleen verzekeraars raakt. Eerlijke klanten betalen er uiteindelijk aan mee, want de kosten worden doorgerekend in de premies. Volgens het Verbond kost verzekeringsfraude een gemiddeld huishouden ongeveer honderd euro per jaar.

De eerste AI-vervalsingen in schadeclaims

Voor het eerst melden verzekeraars concrete gevallen waarin fraudeurs AI inzetten om bewijs te vervalsen. Het Verbond noemt twee voorbeelden die laten zien hoe laagdrempelig de techniek inmiddels is.

In het eerste geval meldde iemand diefstal van zijn motor. De schade werd opgegeven als ruim duizend euro hoger dan de werkelijke schade. De man gaf later toe dat hij het bewijs met ChatGPT had vervalst. De claim werd afgewezen.

In het tweede geval stuurde een verzekerde een foto van een vloerkleed mee met zijn claim. Op de foto was duidelijk een vlek te zien. Bij controle bleek dat de vlek met AI aan de foto was toegevoegd. Ook deze claim werd afgewezen en de persoon werd opgenomen in het gezamenlijke waarschuwingssysteem van verzekeraars, het Extern Verwijzingsregister. Wie erin staat, kan bij andere verzekeraars problemen krijgen bij het afsluiten van een nieuwe verzekering. Een vervalste foto kan dus jarenlang gevolgen hebben, ook al gaat het om een relatief klein bedrag.

Zo herkennen verzekeraars een vervalste foto

Verzekeraars zeggen dat AI-vervalsingen steeds moeilijker met het blote oog te herkennen zijn. Moderne AI-tools kunnen een vlek, een scheur of een deuk zo realistisch in een foto zetten dat zelfs een getraind oog eraan kan twijfelen. Toch zijn er signalen waar onderzoekers op letten. Schaduwen die niet kloppen met de lichtrichting, randen die net iets te zacht of te scherp zijn, en patronen die plotseling onderbroken worden: dat zijn aanwijzingen dat er met een afbeelding is geknoeid. Verzekeraars gebruiken daarnaast software die de metadata van een foto leest en kan zien of een bestand is bewerkt of opnieuw is opgeslagen.

Ook het verhaal rond een claim telt mee. Als de beschrijving van de schade niet past bij de foto, als de datum van de foto niet klopt met de datum van het incident, of als dezelfde persoon vaker claims indient, gaat er een lampje branden. Fraudeonderzoekers combineren die signalen met gegevens uit eerdere claims.

Fraude begint vaak al bij de aanvraag

De meeste fraude gebeurt niet bij een schadeclaim, maar al bij het afsluiten van een verzekering. Volgens het Verbond speelt 69 procent van de vastgestelde fraude zich af bij de aanvraag. Denk aan iemand die een bestaande schade verzwijgt, een verkeerd adres opgeeft om een lagere premie te krijgen, of een verzekering afsluit voor een voorwerp dat al kapot is.

Juist daar kan AI het probleem vergroten. Met AI zijn overtuigende documenten, foto's en verklaringen in enkele minuten te maken. Een vervalst aankoopbewijs, een bewerkte foto van een telefoon die zogenaamd nog nieuw is, of een verzonnen offerte: de drempel om te frauderen wordt lager, terwijl de opbrengst hetzelfde blijft. Het Verbond benadrukt dat de overgrote meerderheid van de klanten eerlijk is. De cijfers gaan over een kleine groep die het systeem misbruikt, maar de schade voor de rest van de klanten is reëel.

Verzekeraars zetten zelf ook AI in

Verzekeraars gebruiken AI niet alleen als wapen tegen fraude, ze zetten de techniek ook zelf in om fraude op te sporen. AI-systemen kunnen razendsnel grote hoeveelheden data doorzoeken, patronen herkennen en afwijkingen signaleren die een menselijke onderzoeker moeilijk of helemaal niet zou opmerken.

Belangrijk daarbij is dat de computer niet beslist. Volgens het Verbond is de uitkomst van een AI-analyse een signaal, geen oordeel. Een menselijke onderzoeker beoordeelt het signaal en neemt de uiteindelijke beslissing. De Europese AI-wet beschouwt fraudedetectie in principe niet als een hoog-risicotoepassing, zolang er menselijk toezicht blijft.

Verzekeraars werken daarbij binnen een ethisch kader voor datagedreven toepassingen, met zeven eisen voor betrouwbare AI, waaronder transparantie en het voorkomen van vertekening. Juist daarom blijft de menselijke toets zo belangrijk.

Wat dit voor eerlijke klanten betekent

Voor de meeste mensen verandert er weinig, maar er zijn wel een paar dingen om rekening mee te houden. Verzekeraars kunnen vaker om extra bewijs vragen, bijvoorbeeld om de originele foto in plaats van een doorgestuurde kopie, of om een aankoopbewijs bij een dure claim. Wie zijn bonnen en foto's goed bewaart, helpt zichzelf daarmee.

Wie een schade claimt, doet er goed aan om foto's direct na het incident te maken en de originele bestanden te bewaren. Stuur de foto's door in de hoogst mogelijke kwaliteit en bewerk ze niet, ook niet om ze mooier te maken. Een bijgesneden of gefilterde foto kan vragen oproepen die er anders niet waren geweest.

Frequently Asked Questions

Hoeveel verzekeringsfraude is er in 2025 vastgesteld in Nederland?

In 2025 stelden Nederlandse verzekeraars 9.979 gevallen van verzekeringsfraude vast, volgens cijfers van het Centrum Bestrijding Verzekeringscriminaliteit van het Verbond van Verzekeraars. Dat is ongeveer tien procent meer dan de 9.070 gevallen in 2024 en het hoogste niveau in drie jaar. Door fraude aan te pakken bespaarden verzekeraars zo'n 95 miljoen euro.

Hoe gebruiken fraudeurs AI bij verzekeringsclaims?

Fraudeurs gebruiken AI-tools om schadebewijs te vervalsen, bijvoorbeeld door een vlek, scheur of deuk aan een foto toe te voegen of een schadebedrag te verhogen. Het Verbond noemt als voorbeelden een motorschade die met ChatGPT-bewijs ruim duizend euro te hoog werd opgegeven en een vloerkleedfoto met een door AI toegevoegde vlek. Beide claims werden afgewezen.

Wat gebeurt er als een verzekeraar fraude vaststelt?

De claim wordt afgewezen en de verzekeraar kan de persoon opnemen in het Incidentenregister en het Extern Verwijzingsregister, het gezamenlijke waarschuwingssysteem van verzekeraars. Andere verzekeraars kunnen die registratie zien bij een nieuwe aanvraag, wat het afsluiten van een verzekering jarenlang kan bemoeilijken.